Bến Nhà Rồng là tòa nhà hai tầng nằm ở mũi đất nơi rạch Bến Nghé đổ ra sông Sài Gòn, thuộc khu Khánh Hội, Quận 4. Đây là một trong những công trình kiến trúc lâu đời nhất của Sài Gòn còn đứng đến nay, có tuổi đời hơn 160 năm.
Trụ sở hãng Messageries Impériales ở Sài Gòn, khoảng năm 1866
Ảnh: Émile Gsell (The Metropolitan Museum of Art) · Giấy phép: CC0 · Nguồn: Wikimedia Commons
Trụ sở của một hãng tàu Pháp
Tòa nhà được người Pháp xây trong khoảng 1862–1863 làm trụ sở cho hãng tàu biển Messageries Impériales. Đây là nơi bán vé tàu và là chỗ ở của nhân viên người Pháp quản lý tàu ra vào cảng. Trên tòa nhà khi ấy có hai chữ viết tắt "M.I." của tên hãng.
Sau năm 1870, khi chế độ quân chủ ở Pháp sụp đổ, hãng đổi tên thành Messageries Maritimes. Trên nóc nhà có thêm biểu tượng mỏ neo và đầu ngựa, nên người Sài Gòn còn gọi đây là "hãng Đầu Ngựa". Người lớn tuổi thời đó cũng gọi tòa nhà là "Sở ông Năm".
Vì sao gọi là "Nhà Rồng"?
Trên nóc tòa nhà có đôi rồng bằng đất nung tráng men xanh đặt theo thế "lưỡng long chầu nguyệt", một kiểu trang trí quen thuộc trên mái đình chùa Việt. Dân Sài Gòn nhìn đôi rồng mà gọi là "Nhà Rồng", và cái tên dân gian ấy dần thay cho tên hãng tàu. Lối kiến trúc phương Tây kết hợp chi tiết trang trí phương Đông này khiến tòa nhà trở nên đặc biệt so với các công trình Pháp cùng thời.
Tòa nhà Ban Giám đốc hãng Messageries Maritimes ở Sài Gòn, cuối thế kỷ 19
Ảnh: Không rõ tác giả · Giấy phép: Phạm vi công cộng · Nguồn: Wikimedia Commons
Cửa ngõ thương cảng Sài Gòn
Cuối năm 1899, hãng được phép làm bến gỗ trên cọc sắt dọc bờ sông. Bến Khánh Hội gần đó được sửa chữa từ năm 1900 đến 1912. Từ đây, khu Nhà Rồng – Khánh Hội trở thành cửa ngõ đón tàu viễn dương của Sài Gòn suốt nhiều thập niên. Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời Sài Gòn ra nước ngoài từ bến cảng này trên con tàu Amiral Latouche-Tréville.
Bến Nhà Rồng ngày nay
Sau năm 1975, tòa nhà được giữ lại làm nơi lưu niệm và nay là Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh TP.HCM, địa chỉ số 1 Nguyễn Tất Thành, Quận 4. Năm 2011, nơi đây được xếp hạng di tích cấp thành phố. Cảng Nhà Rồng – Khánh Hội ngừng hoạt động và di dời về Hiệp Phước vào năm 2016. Năm 2025, thành phố dừng phương án xây nhà ở tại khu này, giữ lại làm không gian văn hóa kết hợp công viên ven sông.
Bến Nhà Rồng và cầu Khánh Hội năm 2011
Ảnh: Ngô Trung · Giấy phép: CC BY-SA 3.0 · Nguồn: Wikimedia Commons
Nguồn tham khảo
- Nguồn gốc tên gọi Bến Nhà Rồng – Znews
- Bến Nhà Rồng 150 năm trước – Báo Nhân Dân
- Bến cảng Nhà Rồng Sài Gòn – Mia.vn
- Messageries Maritimes – Wikipedia
Bài viết tổng hợp từ các nguồn liệt kê ở trên. Ảnh minh họa dùng theo giấy phép tự do của Wikimedia Commons, ghi rõ tác giả từng ảnh.
Nhận xét
Đăng nhận xét