Bùng Binh Sài Gon - bungbinhsaigon

 Bảo sanh viện Hùng Vương (trước đó là Bảo sanh Chợ Lớn, sau đó là BV Hùng Vương) giai đoạn khoảng 196x, ảnh phục hồi màu

 Rạp Hùng Vương 286 đường Pétrus Ký, Quận 10 ngày xưa, nay là Hãng Phim Trẻ 286 Lê Hồng Phong, Phường Chợ Quán Hình chụp 14 năm trước (khoảng 2012)

 Tìm hiểu địa danh Bàu Sen ở Quận 5 Địa danh Bàu Sen tại Quận 5 (nay chủ yếu được biết đến qua tên gọi Chợ Bàu Sen và Trường Tiểu học Bàu Sen trên đường Nguyễn Trãi - An Dương Vương) xưa kia vốn là một vùng đầm lầy, ao hồ tự nhiên rộng lớn trồng rất nhiều sen. ​Dưới đây là những chi tiết lịch sử thú vị về địa danh này gắn với vùng Chợ Lớn mà bạn đang quan tâm: ​1. Nguồn gốc tên gọi ​"Bàu": Trong tiếng Việt cổ và phương ngữ miền Nam, "bàu" dùng để chỉ những vùng trũng thấp, tích nước tự nhiên tạo thành ao hồ lớn, thường có nhiều thủy sinh. ​Thực trạng xưa: Trước khi đô thị hóa, khu vực Phường 3, Quận 5 hiện nay (đặc biệt là đoạn quanh đường Nguyễn Trãi, An Dương Vương và Lê Hồng Phong) là một vùng bưng biền, ao sình. Người dân quanh vùng tận dụng các bàu nước này để trồng sen lấy hoa, hạt và ngó sen, từ đó tên gọi Bàu Sen hình thành trong dân gian. ​2. Vị trí và Biến đổi lịch sử ​Qua ​Quá trình đô thị hóa: Từ sau năm 1954 và đặc biệt là giai đoạn 1960-1970, quá trình...

 Đình Bình Thới (tọa lạc tại số 161G/3 Lạc Long Quân, Phường 3, Quận 11, nay là phường Bình Thới) là một trong những ngôi đình cổ gắn liền với lịch sử khai hoang lập ấp của người Việt tại vùng đất Gia Định xưa. Mặc dù không có tài liệu ghi chép chính xác ngày khởi công xây dựng đầu tiên, nhưng dựa trên các cứ liệu lịch sử và văn hóa, có thể xác định thời điểm hình thành của đình như sau: 1. Nguồn gốc từ thời khẩn hoang (Thế kỷ XIX) Thời điểm hình thành: Đình Bình Thới gắn liền với sự ra đời của làng Bình Thới thuộc huyện Tân Long, phủ Tân Bình. Theo các nhà nghiên cứu, ngôi đình thường được lập nên ngay khi người dân tụ họp thành làng xã để thờ cúng Thành hoàng Bổn cảnh. Sắc phong của vua Nguyễn: Đa số các ngôi đình cổ tại khu vực Quận 11 và Quận 6 (như đình Bình Thới, đình Cầu Tre) đều được vua Tự Đức ban sắc phong vào năm 1852 (năm Nhâm Tý - năm thứ 5 đời Tự Đức). Đây là đợt sắc phong quy mô lớn nhất lịch sử triều Nguyễn cho các vị thần linh tại Nam Bộ, chính thức công nhận tư cá...

 Pháp An Cổ Tự (hay còn gọi là Chùa Pháp An) là một trong những ngôi chùa có bề dày lịch sử lâu đời tại khu vực Quận 11, mang đậm dấu ấn văn hóa Phật giáo Nam Bộ. Dưới đây là những thông tin chi tiết về ngôi cổ tự này: 1. Thông tin cơ bản Địa chỉ: 15/70 Hòa Bình, Phường 3, Quận 11, TP. Hồ Chí Minh. Năm thành lập: 1841 (đầu thời vua Thiệu Trị). Người sáng lập: Ông Lê Công Chánh. Hệ phái: Bắc Tông (Mahayana). 2. Lịch sử và Kiến trúc Pháp An Cổ Tự là một ngôi chùa cổ hiếm hoi còn lưu giữ được nét tôn nghiêm giữa lòng phố thị. Trải qua hơn 180 năm lịch sử, chùa đã qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn bảo tồn được giá trị tâm linh quan trọng: Tượng thờ: Điểm đặc sắc nhất của chùa là các pho tượng thờ bằng gỗ xưa, được chạm khắc tinh xảo từ thời kỳ đầu thành lập. Những pho tượng này không chỉ có giá trị về mặt tín ngưỡng mà còn là minh chứng cho nghệ thuật điêu khắc gỗ truyền thống của người dân Nam Bộ thế kỷ XIX. Không gian: Chùa tọa lạc trong một con hẻm trên đường Hòa Bình, mang lại không...

 Ở Quận 6, có một ngôi chùa mang tên Từ Ân. Chùa Từ Ân còn có tên là Sắc Tứ Từ Ân Tự, được xây dựng vào giữa thế kỷ XVIII ở khu vực Chợ Đũi, vị trí nằm trong khu vực Công viên Tao Đàn, thuộc Quận 1 ngày nay. Khi quân Pháp chiếm Gia Định, chùa Từ Ân bị đốt cháy.  Năm 1870, một ngôi chùa mới được dựng lên ở khu vực Phú Lâm trên địa bàn Quận 6 lấy tên Từ Ân để tiếp nối, đồng thời gìn giữ những hiện vật còn sót lại của ngôi chùa cũ. Ngày nay, Chùa Từ Ân tọa lạc ở số 23 đường Tân Hóa, phường 14, Quận 6, dưới cầu ông Buông (Cầu Phú Lâm) đi vô... Chùa còn giữ nhiều di vật cổ, như hai bức hoành phi: “Sắc tứ Từ Ân Tự”, “Quốc Ân Khải Tường Tự” của vua Minh Mạng, các câu đối v.v... Chùa Từ Ân được biết là chùa cổ được hình thành sớm nhất trên địa bàn Quận 6.

 Cầu Ông Buông là một địa danh gắn liền với lịch sử vùng Chợ Lớn.  1. Ông Buông là ai? Cũng giống như nhiều cây cầu khác ở Sài Gòn - Gia Định xưa thường mang tên người có công xây dựng hoặc những hào phú trong vùng (như cầu Ông Lãnh, cầu Ông Thìn, cầu Bà Chiểu...), cầu Ông Buông được đặt theo tên của một cá nhân. Theo các nhà nghiên cứu lịch sử và văn hóa Sài Gòn (như học giả Vương Hồng Sển hay Nguyễn Đình Đầu), Ông Buông là tên một người đàn ông có công cán hoặc là người đầu tiên đứng ra xây dựng/tu bổ cây cầu gỗ tại vị trí này vào khoảng thế kỷ 19. Dù không có một tiểu sử chi tiết về cuộc đời ông trong chính sử, nhưng cái tên này đã đi vào dân gian và trở thành địa danh chính thức để chỉ cây cầu bắc qua rạch Tân Hóa (nhánh của rạch Lò Gốm). 2. Có phải trước đó tên là cầu Phú Lâm không? Khu vực Phú Lâm: Cầu Ông Buông nằm ngay cửa ngõ đi vào làng Phú Lâm xưa (nay thuộc Quận 6). Vì vậy, trong một số bản đồ thời Pháp thuộc hoặc văn bản hành chính cũ, người ta đôi khi gọi một các...

 Câu chuyện về đường Bà Lài 1. Bà Lài là ai? Theo nghiên cứu của nhà sử học Nguyễn Đình Tư, Bà Lài vốn là một người phụ nữ sống ở vùng ngoại ô Chợ Lớn xưa. Bà mở một quán hàng (quán ăn hoặc tạp hóa nhỏ) để phục vụ người dân trong vùng. 2. Sự tích "di cư" của tên đường Cái tên đường này có một lịch sử khá lạ lùng: - Gốc ở Quận 5: Ban đầu, quán của Bà Lài nằm ở khu vực thuộc Quận 5 ngày nay. Khi người Pháp quy hoạch thành phố Chợ Lớn, con đường chạy ngang qua quán của bà được đặt luôn theo tên bà để dễ gọi. - Dời sang Quận 6: Sau đó, bà dời địa điểm buôn bán xuống vùng Quận 6. Điều thú vị là người dân và chính quyền thời đó đã "bứng" luôn cái tên đường Bà Lài từ Quận 5 xuống Quận 6 để phù hợp với thực tế nơi bà đang kinh doanh. - Chính thức: Tên đường Bà Lài chính thức được ghi nhận trên bản đồ từ năm 1955. 3. Vị trí thực tế Đường Bà Lài hiện nay nằm ở Phường 7 và 8, Quận 6. Sau ngày 1/7/2025 thành Phường Bình Tiên Khu vực này gần với rạch Lò Gốm và cũng là nơi có Nhà...

 Cái tên "Phú Định" có từ bao giờ? Từ vùng đầm lầy đến làng gốm xưa Theo các tài liệu ghi chép lại, khu vực Phú Định xưa vốn là vùng đầm lầy hoang vu. Cuối thế kỷ XVIII, nhà Nguyễn cho đào kênh để khai thông giao thương tuyến đường thủy từ miền Tây lên Sài Gòn. Trong Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức có ghi chép lại việc đào kênh An Thông (nay gọi là kênh Tàu Hủ). Còn công trình được ông Nguyễn Cửu Đàm chỉ huy đào vào năm 1772 để khai thông dòng chảy chính là kênh Ruột Ngựa (nay thường gọi là rạch Ruột Ngựa, chảy qua khu vực Phú Định). Thưở sơ khai, ven bờ kênh Ruột Ngựa chỉ có vài ba hộ dân sinh sống, rồi dần dần dân cư quần tụ, đất hoang vu trở thành làng. Năm 1847, vua Tự Đức ban sắc lệnh công nhận làng Phú Định, ngôi đình mang tên làng được xây dựng và trở thành di tích lịch sử - văn hóa của vùng đất này. Đình Phú Định ngày nay nằm trên đường Lý...

 Địa danh Phú Thọ ở Quận 11 có nguồn gốc từ đâu? Phú Thọ là địa danh cũ của đất Gia Định. ​Phú Thọ là tên một xã lớn có từ xưa. Trong bản đồ của Trần Văn Học vẽ năm 1815, địa danh Phú Thọ đã được ghi nằm ngoài Bán Bích cổ lũy. Trong danh sách xã thôn năm Minh Mạng thứ 17 (1836), xã Phú Thọ thuộc tổng Tân Phong Thượng, huyện Tân Long. ​Sau khi người Pháp chiếm Sài Gòn - Chợ Lớn năm 1879 thành lập hạt 20 trong đó có xã Phú Thọ thuộc tổng Bình Chánh Thượng. Đến năm 1888, hạt 20 giải tán, thành lập hạt Sài Gòn và hạt Chợ Lớn. Xã Phú Thọ thuộc tổng Dương Hòa Thượng, hạt Sài Gòn sau đổi thành tỉnh Gia Định. ​Vào khoảng năm 1944, xã Phú Thọ hợp với Lộc Hòa thành xã Phú Thọ Hòa. ​Năm 1959, một phần xã Phú Thọ được nhập vào đô thành gọi là phường Phú Thọ Hòa (Lúc này Phú Thọ Hòa thuộc Quận 6 cũ đến trước 1/7/1969, còn lại 1 phần là phường Phú Thọ cũng thuộc đô thành, thuộc Quận 5 cũ đến trước 1/7/1969) Ngày 1/7/1969, Quận 11 được thành lập từ một phần quận 5 và quận 6, bao gồm 4 phường: Phú...

 Nguồn gốc tên đường Vĩnh Viễn ở Quận 10 và Quận 11 1. Vị trí:   Đường nằm trên địa bàn quận 10 và chung với quận 11, từ đường Lê Hồng Phong đến đường Ngô Quyền, bị ngăn cách 1 đoạn, từ Nguyễn Kim đến Lê Đại Hành, qua các ngã tư Trần Nhân Tôn, Sư Vạn Hạnh, Nguyễn Duy Dương, Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Tiểu La, Ngô Quyền, Nguyễn Kim, Lý Thường Kiệt.   2. Nguồn gốc:  ​Theo sách ghi chép trong địa bạ lập năm Minh Mạng thứ 17 (1836), thôn Tổng Chánh chia thành hai thôn Tân Quang và thôn Tân Kiểng, tây giáp đường Tân Thành, giáp hai thôn Tân Lộc, Tân Phước, bắc giáp thôn Tân Miên.   Căn cứ vào vị trí hai đường Tân Thành và Tân Phước hiện nay, thôn Tổng Chánh ở vào vị trí mà đường Vĩnh Viễn chạy qua. Vĩnh Viễn là một xóm của thôn Tổng Chánh xưa, nên được dùng đặt tên đường để ghi lại một địa danh có từ trước.   3. Thời gian:  Đường được xây dựng năm 1950 và được đặt tên Vĩnh Viễn, cái tên tồn tại cho đến ngày nay Nguồn: Sách Đường phố TPHCM...

Giới thiệu đến mọi người Đình Vĩnh Viễn - công trình tín ngưỡng dân gian thuần túy của người Việt, toạ lạc tại địa chỉ 615 Bà Hạt, Phường 8, Quận 10. Nguồn: Video clip do Phường 8, Quận 10 năm 2024 thực hiện Theo video đề cập: theo tài liệu liên quan do BQT Đình thì đình được lập trước 1945 ở đường Lý Nam Đế (sau này là Q11) Năm 1947 xảy ra hỏa hoạn nên đình di dời đến đường Bà Hạt hiện nay, lấy tên Vĩnh Viễn là tên của thôn/xóm vào thời điểm đó Khoảng 1952-1953, ngôi đình lợp lá tại đường Bà Hạt lại bị hỏa hoạn, ông Phạm Công Nhiều và ông Huỳnh Sơ đã vận động xây lại đình Vĩnh Viễn và khánh thành 27/3/1953 Đình thờ Thành Hoàng Bổn Cảnh là người bảo vệ cho dân làng nơi vùng đất mới. Lễ Kỳ yên của Đình Vĩnh Viễn diễn ra vào ngày 15-16/2 âm lịch https://www.youtube.com/watch?v=wFKVAC6NTqo

 Đường Da Bà Bầu ở Quận 10 ngày xưa Ban đầu đây là một con đường đất nhỏ thuộc vùng ven Chợ Lớn. Sau năm 1955, đường được mở rộng. Đến năm 1959, chính quyền thời bấy giờ chính thức đặt tên là đường Nhật Tảo. Tuy nhiên, người dân vẫn quen gọi bằng cái tên dân dã "Da Bà Bầu" suốt nhiều thập kỷ sau đó, thậm chí đến tận bây giờ nhiều người lớn tuổi vẫn xài. Khu vực tiêu biểu: Nhắc đến Da Bà Bầu là nhắc đến khu vực Chợ Nhật Tảo hiện nay Tại sao có cái tên gọi là "Da Bà Bầu"? Có vài giả thuyết phổ biến nhất về cái tên mang đậm màu sắc dân gian này: ​Giả thuyết về quán hàng: Xưa kia, tại khu vực này (khoảng ngã tư Nhật Tảo - Nguyễn Duy Dương hiện nay) có một cây da (cây đa) cổ thụ rất lớn, tán che rợp một vùng. Dưới gốc cây có một người phụ nữ tên là Bầu (hoặc một người phụ nữ đang mang bầu) mở quán bán nước, bánh trái cho khách vãng lai và người đi chợ. Vì quán của bà rất đông khách và dễ nhận diện, người ta lấy luôn hình ảnh "cây da của bà Bầu" để gọi tên cho c...

 Đường Hòa Hảo, Quận 10 có nguồn gốc từ đâu? Đường Hòa Hảo mang tên Hòa Hảo từ thời Pháp, nhưng chỉ từ Nguyễn Kim đến Lê Đại Hành, từ sau năm 1955 làm tiếp đoạn từ Ngô Quyền đến Lê Hồng Phong Đây là địa danh xưa của đất Gia Định cũ. Hòa Hảo là tên một thôn cũ ở vùng này khi khu vực Chợ Lớn còn thuộc triều đình Huế. Nhưng sau khi người Pháp chiếm thành Gia Định, thành lập Thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn theo qui chế giống các thành phố bên Pháp, thì các thôn cũ đều mất dần, nhường chỗ cho tổ chức hành chánh mới gọi là hộ. Thôn Hòa Hảo cũng ở trong số phận đó. Tuy nhiên dân chúng vẫn quen gọi con đường chạy qua thôn là đường Hòa Hảo, nên người Pháp cũng phải đặt tên đường này khi họ lập bản đồ chỉnh trang Thành phố. Nguồn Sách đường phố TPHCM

 Nguồn gốc của địa danh Vườn Lài (Quận 10) Vào đầu thế kỷ 20 trở về trước, vùng đất Quận 10 ngày nay vẫn còn là một khu vực ngoại ô hoang sơ, nằm vắt ngang giữa Sài Gòn và Chợ Lớn. Lúc bấy giờ, người dân sinh sống quanh khu vực này sống chủ yếu bằng nghề canh tác nông nghiệp, trong đó nổi bật nhất là việc trồng hoa lài (hoa nhài). Những vườn lài ở đây cung cấp hoa tươi mỗi ngày cho các khu chợ lớn nhỏ tại Sài Gòn để người dân dùng ướp trà hoặc cúng kiến. Theo thói quen đặt tên đất, tên làng gắn liền với sản vật địa phương của người miền Nam (tương tự như Vườn Chuối, Xóm Củi, Hóc Môn...), khu vực này được người dân truyền miệng gọi là "Vườn Lài". Về sau, khi tốc độ đô thị hóa xóa sổ những vườn hoa, cái tên này vẫn in sâu trong ký ức của người dân bản địa. Cái tên Vườn Lài chính thức trở thành một địa danh lịch sử quen thuộc thông qua Ngã ba Vườn Lài – chính là giao lộ của ba tuyến đường Ngô Gia Tự, Sư Vạn Hạnh và Vĩnh Viễn ngày nay. Theo nhiều tài liệu, ngã ba Vườn Lài nằm giữ...

 Nguồn gốc tên gọi Xóm Vôi ở Quận 5 Xóm Vôi ở Quận 5 bắt nguồn từ thói quen đặt tên địa danh gắn liền với các xóm nghề thủ công đặc trưng của người Sài Gòn - Chợ Lớn xưa. Dưới đây là chi tiết về nguồn gốc của khu xóm này: Khi thành phố Chợ Lớn được hình thành, nhu cầu vật liệu xây dựng rất cao, trong đó vôi và gạch là hai vật liệu chính phải chế tạo. Do đó những lò nung gạch ngói, những lò nung vôi mọc lên rất nhiều, qui tụ lại từng vùng chuyên ngành. Đó là chưa kể đến vôi để ăn trầu cũng là nhu cầu rất phổ biến. Bấy giờ tại vùng thuộc thôn Phú Hữu, người ta chở đá xanh từ vùng Hà Tiên lên, lập thành những lò nung vôi để thỏa mãn nhu cầu của dân chúng, cả xóm cùng làm nghề nung vôi. Lò vôi mọc lên rất nhiều. Do đó người ta quen gọi xóm này là Xóm Lò Vôi. Sau gọi tắt là Xóm Vôi. Trong bản đồ Trần Văn Học năm 1815, địa danh Xóm Lò Vôi đã được ghi vào địa giới Sài Gòn - Chợ Lớn. Tương tự như cách hình thành tên gọi của Xóm Củi, Xóm Bột, Xóm Lò Gốm hay Xóm Chỉ, cái tên "Xóm Vôi" ...

Một tiệm hủ tíu/hủ tiếu (粿條) của người Hoa trong "khu Chợ Lớn" năm 1961, hình chụp bởi John Dominis đăng trên Life

 Chợ cá Trần Quốc Toản xưa Chợ cá Trần Quốc Toản tọa lạc tại số 22 Sài Gòn - Hòa Hưng, vị trí nằm gần giao lộ của 3 trục đường chính thuộc trung tâm quận 10 đường Trần Quốc Toản (nay là đường 3 tháng 2), đường Lý Thái Tổ và đường Nguyễn Tri Phương có diện tích 7.400 mét vuông. Khi nhắc đến Chợ cá Trần Quốc Toản ngày xưa ở Quận 10 (nay là Siêu thị Sài Gòn) thì mấy ai sinh sống ở Sài Gòn này điều biết. Cái chợ gì mà hôi tanh bốc mùi nồng nặc giữa cơn gió trưa hè đưa xa vài trăm mét. Người dân ở khu cư xá Đồng Tiến ta thán, chẳng hiểu sao người ta lại cất cái chợ chuyên bán cá tôm ngay trong lòng thành phố. Người lớn tuổi hiểu rõ sự đời giải thích, thuở đầu thập niên 1960, nơi góc đường Trần Quốc Toản – Nguyễn Tri Phương và phía cuối đường Lý Thái Tổ còn nhiều đất trống. Cất chợ cá đầu mối ở đây là hợp lý, cung cấp thủy hải sản tỏa ra các chợ nhỏ của khắp vùng Sài Gòn – Chợ Lớn. Chợ cá họp khoảng 2, 3 giờ sáng để phân phối cá lại cho các nơi khác đến lấy và khoảng 5 giờ sáng thì tan c...

 Phố cổ Sài Gòn đến năm 1860 Trong tiến trình hình thành và phát triển của vùng đất Nam Bộ, Chợ Lớn đóng vai trò là một trung tâm giao thương mang tính biểu tượng, đại diện cho mô hình cảng thị đặc trưng của người Hoa. Không chỉ là nơi hội tụ của các dòng chảy kinh tế, khu vực này còn ghi dấu ấn đậm nét về quy hoạch đô thị gắn liền với hệ thống sông ngòi chằng chịt. Để hiểu rõ hơn về diện mạo của một cảng thị Chợ Lớn cổ, nguyên là phố cổ Sài Gòn sầm uất trong lịch sử — nơi từng được Trịnh Hoài Đức ca ngợi trong Gia Định thành thông chí — chúng ta cần xem xét chi tiết từ tọa độ địa lý, mạng lưới kinh rạch cho đến cấu trúc đô thị khu vực lõi di sản cách đây hơn 160 năm. Chợ Lớn là một đô thị thương mại sầm uất và mang đặc trưng của một cảng thị người Hoa, nằm dọc đoạn thượng lưu rạch Bến Nghé, còn gọi là rạch Lò Gốm, đó cũng chính là phố cổ Sài Gòn trong lịch sử được nhiều tư liệu đương thời mô tả. Vị trí địa lý phố Sài Gòn nằm cách phố Bến Nghé khoảng 5km về phía tây nam, có tọa độ ...