Chuyển đến nội dung chính

Nguồn gốc tên Phú Định

 Cái tên "Phú Định" có từ bao giờ?

Từ vùng đầm lầy đến làng gốm xưa

Theo các tài liệu ghi chép lại, khu vực Phú Định xưa vốn là vùng đầm lầy hoang vu. Cuối thế kỷ XVIII, nhà Nguyễn cho đào kênh để khai thông giao thương tuyến đường thủy từ miền Tây lên Sài Gòn.

Trong Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức có ghi chép lại việc đào kênh An Thông (nay gọi là kênh Tàu Hủ). Còn công trình được ông Nguyễn Cửu Đàm chỉ huy đào vào năm 1772 để khai thông dòng chảy chính là kênh Ruột Ngựa (nay thường gọi là rạch Ruột Ngựa, chảy qua khu vực Phú Định).

Thưở sơ khai, ven bờ kênh Ruột Ngựa chỉ có vài ba hộ dân sinh sống, rồi dần dần dân cư quần tụ, đất hoang vu trở thành làng. Năm 1847, vua Tự Đức ban sắc lệnh công nhận làng Phú Định, ngôi đình mang tên làng được xây dựng và trở thành di tích lịch sử - văn hóa của vùng đất này.

Đình Phú Định ngày nay nằm trên đường Lý Chiêu Hoàng (Quận 6) - nơi thờ Thành hoàng làng là nợi lưu dấu giá trị văn hóa tâm linh của cộng đồng.

Làng Phú Định còn mang dấu ấn của "xóm lò gốm". Làng Phú Định xưa thuộc khu vực Quận 6, phía cuối đường Nguyễn Văn Luông và kênh Ruột Ngựa. Vị trí đối diện là làng Hòa Lục - nơi có lò gốm Hưng Lợi, nay đã trở thành di tích lò gốm cổ nổi tiếng giữa lòng Sài Gòn.

Còn đó những chuyến phà ngược xuôi...

Đi đến cuối đường Trịnh Quang Nghị, qua chợ Phú Định là bến phà Phú Định - nơi mỗi ngày vẫn có những chuyến phà nối đôi bờ kênh Đôi từng sáng từng chiều. Phà Phú Định nằm ở ngã ba sông nên có đến 3 bến phà, nối liền các khu vực: phường 16, 7 (quận 8, cũ) và chợ đầu mối Bình Điền.

Cùng với những thương thuyền ngược xuôi từ miền Tây Nam bộ về Sài Gòn qua kênh Đôi, kênh Tàu Hũ..., phà Phú Định cũng đã gắn liền với cuộc sống sinh hoạt của cộng đồng cư dân nơi đây.

Theo nhiều người ngụ cư lâu đời trên vùng đất này, quận 8 xưa từng có hàng chục bến phà. Nhưng rồi đất đổi thay theo sự phát triển của đại đô thị, những chuyến phà cũng dần hoàn thành sứ mệnh. Riêng bến phà Phú Định vẫn còn đó, với những chuyến phà ngược xuôi trên dòng kênh Đôi vận chuyển hàng hóa của tiểu thương; là phương tiện lưu thông nhanh chóng, tiện lợi của người dân vùng ven...

"Phú Định" xưa nay vốn là tên gọi quen thuộc trong ký ức của người dân quận 6 và quận 8. Nay trở thành địa danh mới của khu vực vùng ven, sau sáp nhập. Phường Phú Định không chỉ là một tên gọi hành chính mà còn gợi nhớ ký ức từ nhiều chiều kích: một ngôi làng, một mái đình, một "xóm lò gốm", một bến phà và lưu dấu những giá trị lịch sử - văn hóa của một thời...

Ảnh: Xóm lò gốm xưa. Ảnh tư liệu phục hồi màu

Quận 6 ngày xưa cũng có đường Phú Định, nay đường đó thành đường Nguyễn Văn Luông, hiện nay Phường Bình Phú (Quận 6 cũ) có đình Phú Định, tiểu học Phú Định, THCS Phú Định.



Nhận xét

Xem nhiều nhất

Trường Lycée Franco-Chinois

 Trường Lycée Franco-Chinois là ngôi trường được xây dựng thứ hai ở Sài Gòn.  Pháp tấn công vào Sài Gòn năm 1859 đến năm 1865 Chuẩn đô đốc Pháp Pierre Rose ban hành nghị định thành lập thành phố Sài Gòn. Vào ngày 14-11-1874, Thống đốc Nam Kỳ Jules François Emile Krantz đã ký quyết định thành lập một ngôi trường trung học đầu tiên tại Sài Gòn với chương trình giảng dạy y hệt theo chính quốc, từ tiểu học đến tú tài. Ban đầu trường được đặt tên là Collège Indigène (Trung học bản xứ) rồi sau này được đặt tên lại là Collège Chasseloup Laubat (Lê Quý Đôn). Năm 1908 Toàn quyền Đông Dương ông Jean Baptiste Paul Beau cho xây dựng trường Lycée Franco-Chinois. Mãi cho đến năm 1918 Pháp mới xây dựng trường Marie Curie. Thẻ học sinh Lycée Franco-Chinois 1953. Người học sinh này tên Trương Chí Hiền và học classe "El. H." Viết tắt của "Élève Humanités" (Học sinh khối Nhân văn). Trong hệ thống giáo dục cổ điển của Pháp, Humanités (Nhân văn) là chương trình học dành cho lứa tuổi tha...

Chùa Giác Lâm

Chùa Giác Lâm ở đường Lạc Long Quân, quận Tân Bình cũ, được xem là ngôi chùa cổ nhất còn lại của Sài Gòn – Gia Định. Chùa có từ năm 1744 và là tổ đình của dòng Thiền Lâm Tế ở miền Nam. Chùa Giác Lâm Ảnh: Phan Ba (vi.wikipedia) · Giấy phép: Phạm vi công cộng · Nguồn: Wikimedia Commons Từ chùa Cẩm Sơn đến Giác Lâm Năm 1744, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, cư sĩ Lý Thụy Long, một người Minh Hương, góp tiền dựng chùa trên gò Cẩm Sơn. Vì thế chùa có tên ban đầu là Cẩm Sơn tự, dân gian còn gọi là chùa Cẩm Đệm hay Sơn Can. Khi hòa thượng Viên Quang về trụ trì, chùa được đổi tên thành Giác Lâm, nghĩa là "rừng giác ngộ". Chùa được đại trùng tu hai lần lớn: lần đầu trong các năm 1799–1804 dưới thời hòa thượng Viên Quang, lần thứ hai trong các năm 1906–1909 do hòa thượng Hồng Hưng chủ trì. Phần lớn diện mạo chùa ngày nay có từ lần trùng tu đầu thế kỷ 20. Kiến trúc và kho tượng cổ Chùa xây theo kiểu chữ Tam, gồm ba dãy nhà nối liền: chánh điện, giảng đường và trai đường. Nhà chí...

Xưởng đóng tàu Ba-Son

Xưởng đóng tàu Ba Son là một cơ sở đóng tàu nằm bên sông Sài Gòn tại Thành phố Hồ Chí Minh trước đây, từng tồn tại từ giữa thế kỷ 19 đến năm 2016. Vốn là xưởng Thủy được chúa Nguyễn Ánh cho xây dựng vào khoảng năm 1791, khu vực này về sau được người Pháp nâng cấp thành một công xưởng hiện đại, lần lượt được quản lý bởi Hải quân Pháp, Hải quân Việt Nam Cộng hòa rồi Tổng công ty Ba Son. Vào năm 1911, xưởng được đánh giá là xây dựng và trang bị vào loại hiện đại nhất khu vực Đông Nam Á.[3] Đến năm 2016, sau khi Tổng công ty Ba Son di dời các nhà máy về tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, hầu hết các cơ sở vật chất tại đây bị phá bỏ để xây dựng khu trung tâm phức hợp Sài Gòn – Ba Son. Vị trí Khu xưởng đóng tàu Ba Son có diện tích hơn 22,5 ha, tọa lạc tại phường Bến Nghé, Quận 1, trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, được giới hạn bởi sông Sài Gòn, rạch Thị Nghè và hai con đường Tôn Đức Thắng, Nguyễn Hữu Cảnh. Ngày 27-4-1921, xưởng Ba-Son (Saigon) đã cho hạ thủy và chạy thử tàu Albert Sarraut, dài 85m, rộng...

Trường Petrus Trương Vĩnh Ký

 Trường Petrus Trương Vĩnh Ký - Sài Gòn Xưa

Cercle Sportif Saigonnais (Câu lạc bộ Thể thao Sài Gòn)

Cercle Sportif Saigonnais là câu lạc bộ thể thao thượng lưu bậc nhất Sài Gòn xưa, nằm trong khu vườn Tao Đàn, mặt tiền đường Chasseloup-Laubat thời Pháp, đường Hồng Thập Tự trước 1975, nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai. Ngày nay nơi này là Cung Văn hóa Lao động TP.HCM, số 55B Nguyễn Thị Minh Khai. Cercle Sportif chụp từ trên không năm 1930 Ảnh: Aéronautique militaire, Indochine française · Giấy phép: Phạm vi công cộng · Nguồn: Wikimedia Commons Từ nhóm đấu kiếm nghiệp dư Câu lạc bộ ra đời ngày 10/5/1902, do một nhóm người chơi đấu kiếm nghiệp dư lập ra. Ban đầu câu lạc bộ ở trong một biệt thự nhỏ góc đường Catinat và La Grandière. Năm 1905, câu lạc bộ dời vào vườn Jardin de la Ville (nay là công viên Tao Đàn). Thành phố cho làm đường chạy điền kinh năm 1906, sau đó có thêm hai sân quần vợt và một sân bóng đá. Hồ bơi đầu tiên của Sài Gòn Năm 1925, câu lạc bộ được xây lại quy mô lớn và khánh thành ngày 5/12/1925. Theo một thông cáo năm 1926, nơi đây có 10 sân quần vợt, sân bóng đá ...

Bến Nhà Rồng

Bến Nhà Rồng là tòa nhà hai tầng nằm ở mũi đất nơi rạch Bến Nghé đổ ra sông Sài Gòn, thuộc khu Khánh Hội, Quận 4. Đây là một trong những công trình kiến trúc lâu đời nhất của Sài Gòn còn đứng đến nay, có tuổi đời hơn 160 năm. Trụ sở hãng Messageries Impériales ở Sài Gòn, khoảng năm 1866 Ảnh: Émile Gsell (The Metropolitan Museum of Art) · Giấy phép: CC0 · Nguồn: Wikimedia Commons Trụ sở của một hãng tàu Pháp Tòa nhà được người Pháp xây trong khoảng 1862–1863 làm trụ sở cho hãng tàu biển Messageries Impériales. Đây là nơi bán vé tàu và là chỗ ở của nhân viên người Pháp quản lý tàu ra vào cảng. Trên tòa nhà khi ấy có hai chữ viết tắt "M.I." của tên hãng. Sau năm 1870, khi chế độ quân chủ ở Pháp sụp đổ, hãng đổi tên thành Messageries Maritimes. Trên nóc nhà có thêm biểu tượng mỏ neo và đầu ngựa, nên người Sài Gòn còn gọi đây là "hãng Đầu Ngựa". Người lớn tuổi thời đó cũng gọi tòa nhà là "Sở ông Năm". Vì sao gọi là "Nhà Rồng"? Trên nóc tòa nhà ...

Ngã ba Nguyễn Cư Trinh & Cống Quỳnh

 Ngã ba Nguyễn Cư Trinh & Cống Quỳnh