Chợ Phú Lâm

Dựa trên những địa danh đã được ghi chú trên bản đồ Trấn Gia Định do Trần Văn Học vẽ năm 1815, có một giả thuyết đã nói rằng chợ Phú Lâm là một trong những chợ lâu đời trên đất Gia Định vào thời Nguyễn và sau đó thời Pháp là tỉnh Chợ Lớn.

Phú Lâm tuy là một làng nhưng rộng lớn trải dài từ Mũi Tàu Phú Lâm (giao điểm của Hiqhway 4, đại lộ Hậu Giang và đường Rạch Cát đi Bà Điểm ngày nay) ôm theo Rạch Lò Gốm qua Rạch Ông Buông giáp ranh làng Tân Hoá, Tân Khai thuộc Bình Trị Đông. Khu vực này ngày xưa là nơi cư trú của người Mi.ên, sau đó người Việt từ đàng Ngoài và người Minh Hương từ Cù Lao Phố Biên Hoà kéo về sinh sống tạo nên một cộng đồng đa sắc dân, sinh sống bằng nghề buôn bán và sản xuất đồ gốm. Trong Gia Định Phong Cảnh vịnh có ghi: “Lạ lùng xóm Lò Gốm / Chơn vò vò bàn cổ xây trời”.

Khi xưa Phú Lâm là cửa ngõ đường thiên lý đi miền Tây, là vựa gạo của đất Sài Gòn với lý do là vào thời Pháp, trên con đường Thiên Lý (ngay bùng binh Phú Lâm ngày nay) có ga xe lửa Phú Lâm, không xa đó là chợ gạo Phú Lâm chuyên cung ứng gạo cho Sài Gòn - Chợ Lớn.

Giữa thập niên 1940, các khu đất chung quanh chợ gạo Phú Lâm còn hoang trống. Nhưng đến khoảng thập niên 1960, nhà cửa xây lên bao bọc chợ gạo Phú Lâm

Khoảng đầu thập niên 1960, chợ gạo Phú Lâm dời vào đường Bà Hom. Chợ gạo Phú Lâm không còn là một ngôi chợ chuyên bán gạo mà trở thành Chợ Phú Lâm, buôn bán hàng hoá thực phẩm như những ngôi chợ khác. Chợ Phú Lâm buôn bán hàng hoá lèo tèo. Ngoài bán gạo ở trong chợ, phía sau người ta còn bày bán thuốc rê, cau trầu, bánh cốm gạo ngào đường.

Dân vùng chợ gạo Phú Lâm chuyên nghề trau lư đồng có tiếng, nổi danh một thuở. Đường Bà Hom nhiều chỗ còn ao trũng toàn lục bình, bèo tấm xanh lè, nhiều nhà làm nhang đem ra phơi đầy đường.

Gần chợ Phú Lâm có trường tiểu học Phú Lâm.

Phú Lâm mang tiếng dân cư đông đúc chứ thật ra chỉ là những nhà dân dọc theo đường lớn, còn lại hầu hết là những ngôi nhà chấp vá bèo nhèo trên những con đường làng còn đất đỏ trơn trợt mỗi khi mưa dầm ngập úng. Ban đêm ít ai dám đi một mình trên mấy con đường làng tối mù mù vì sợ ma. Hồi đó bên hông những con đường làng còn nhiều bụi chuối xen kẽ những nấm mồ đá ong xưa cũ. Nói chung, khu vực chợ Phú Lâm còn đượm nét quê mùa, đi vô trong nữa là hết đường.

Vùng Phú Lâm có rất nhiều chùa:

– Chùa Giác Hải nằm trên đường Lục Tỉnh thành lập vào năm 1887 ở gần chùa Giải Bịnh.

– Chùa Từ Phước, chùa Sùng Đức, chùa Tuyền Lâm trên đường Lục Tỉnh,

– Chùa Từ Ân đường Tân Hoá. Theo Đại Nam Thông Nhất Chí, thì chùa này được lập năm 1802, được sắc phong năm 1821 Sắc Tử Từ Ân Tự. Hòa Thượng Thanh Ấn trụ trì nơi đây là một nhà sư danh tiếng nhứt trong Nam, đạo hạnh gồm hai.

– Chùa Gò (Phụng Sơn Tự) nằm trên đại lộ Trần Quốc Toản, cất trên nền chùa Thổ xưa. Chùa này có đặc điểm là có 4 cây bạch mai, cùng một loại với cây mai đồn Cây Mai, nhưng trổ bông trổ trái sum sê.

– Chùa Bửu Lâm trên đường Phú Thọ.

Vào những năm 1960, vùng Phú Lâm có một Đài Radar Phú Lâm. Khu vực chung quanh còn trống trãi, khu dân cư còn thưa thớt với những trũng nước trồng lác, rau muống hoang và hơn nữa là một bãi rác to lớn nằm tại giao lộ Lục Tỉnh - Hậu Giang.

Sau 1975, chợ Phú Lâm dời về mảnh đất gần đường Tân Hoà Đông không xa đường Bà Hom (trước đó đây là Truongban và sân banh Nguyễn Văn Sâm).

Sưu tầm