Chợ Bình Tây

Không ảnh Chợ Bình Tây năm 1955, chụp toàn cảnh khu chợ

Chợ Bình Tây (hay còn gọi Chợ Lớn mới) khi mới xây dựng, là sự kết hợp giữa kiến trúc Á Đông và ứng dụng kỹ thuật phương Tây. (Hình tư liệu, phục hồi màu bởi AI)

Chợ Lớn cũ (Chợ Sài Gòn xưa, sau lấy tên là Chợ Trung tâm/Chợ Lớn cũ và hiện nay Bưu điện Trung tâm Chợ Lớn) đã được cải tạo nhưng vẫn không thỏa mãn được nhu cầu buôn bán của giới thương gia trong khu vực ngày một phát triển, nên chính quyền thành phố lúc bấy giờ phải nghĩ đến việc tìm địa điểm khác để xây Chợ Lớn mới rộng hơn, lớn hơn, vì địa điểm chợ cũ quá chật, không thể mở rộng thêm được.

Biết ý định đó, đại thương gia Quách Đàm liền đặt vấn đề là ông sẽ đổi cho thành phố khu đầm Lanessan ở làng Bình Tây và sẽ góp thêm vốn với thành phố để xây ngôi chợ mới trên đó.

Ông chỉ xin giữ lại 2 ốc đảo nằm về phía Đông và phía Tây chợ để xây 2 dãy nhà phố cho thuê (nay là 2 dãy nhà phố Lê Tấn Kế và Trần Bình). Các bên đều tán đồng ý kiến mọi thủ tục được tiến hành ngay.

Chợ được khởi công xây dựng đến năm 1928 hoàn thành và khánh thành vào lúc 16g chiều ngày 28/9/1928. Sau khi Chợ mới khánh thành, chợ Bình Tây cũ giải thể (Chợ Bình Tây cũ ở vị trí Trường mầm non Rạng Đông 1 ngày nay), tập trung hết bạn hàng cùng với bạn hàng Chợ Lớn cũ (Bưu điện Trung tâm Chợ Lớn hiện nay) vào Chợ mới được gọi là Chợ Bình Tây cho đến nay.

Chợ Bình Tây trước 1975 (người dân quen gọi với nhau là Chợ Lớn mới).

Chợ Bình Tây 1957, màu do AI phục hồi, chợ được khánh thành 28/9/1928, tính đến nay đã 97 năm

Ảnh màu về Lễ khánh thành Chợ Bình Tây vào ngày 28/9/1928 (Chuyển màu bởi AI)

Khung cảnh nhộn nhịp Chợ Bình Tây năm 1991, ảnh Hans-Peter Grumpe

Chợ Bình Tây năm 1991 qua tấm ảnh của nhíp ảnh gia người Đức. Em bé đang ngồi xe đạp phía sau đang cười trước ống kính. 

Giờ tan làm ở chợ Bình Tây, khu vực Chợ Lớn năm 1991

Một con đường lầy lội ở khu vực Chợ Lớn năm 1992 nhìn từ trên cao.

Bến Nguyễn Văn Thành tên cũ, sau 75 là đường Phan Văn Khỏe. Nếu đi từ xa đến gần, thì là đoạn giữa Nguyễn Xuân Phụng và Phạm đình Hổ, chưa tới Mai Xuân Thưởng.

Xa xa có thể thấy dãy nhà 3 tầng mái ngói Lê Tấn Kế, khuất sau mấy chòm lá.

Chợ Bình Tây, hình chụp năm 1966-1967 và hình chụp năm 2019

Dãy nhà phố lầu ở Chợ Bình Tây (Lê Tấn Kế) năm 1998 và năm 2014

Ảnh dưới: Historicvn, ảnh trên: Dana Hagel

Chợ Lớn - Apartments on the west side of Bình Tây Market photographed in August 1998 by Dana Hagel, and the same view today (23 December 2014)

Phía trước Chợ Bình Tây khi còn đường ray xe điện, ảnh do AI phục hồi màu

Dãy nhà bên hông chợ Bình Tây, thập niên 1960 - 1970. Ảnh tư liệu.