Bản đồ Sài Gòn – Gia Định cuối thế kỷ XVIII: Dấu ấn đô thị Âu hóa đầu tiên ở Nam Bộ

 Bản đồ Sài Gòn – Gia Định cuối thế kỷ XVIII: Dấu ấn đô thị Âu hóa đầu tiên ở Nam Bộ

       Bản đồ thành phố Sài Gòn, thành phố được xây dựng thành lũy năm 1790 bởi đại tá Victor Olivier, ông Dayot vẽ lại năm 1799 từ bản thu nhỏ do ông Brun vẽ năm 1795 theo lệnh của vua Đàng Trong. Đây là tư liệu bản đồ Tây học sớm nhất ghi lại diện mạo đô thị Sài Gòn cuối thế kỷ XVIII.

       Bản đồ khổ 60x45cm, thể hiện hệ thống sông rạch như sông Sài Gòn, Thị Nghè, Bến Nghé và đô thị Bến Nghé-Sài Gòn (sau là Sài Gòn-Chợ Lớn). Trong đó nổi bật là tòa thành Gia Định (thành Bát Quái) xây dựng năm 1790 theo kiểu Vauban, chu vi 4.400m và diện tích 120ha. Bên ngoài tòa thành, bản đồ còn ghi nhận Xưởng Thủy quân ở rạch Thị Nghè – tiền thân Xưởng Ba Son – cùng Nhà giám mục, Kho bốn trấn, lũy cổ Bán Bích, đồn Thảo Câu và đồn Dốc Ngư ở hạ lưu sông...,phản ánh diện mạo ban đầu của trung tâm Sài Gòn – Gia Định.

        Đây là tư liệu quý giá minh chứng cho những quy hoạch bước đầu và quá trình hình thành một trong những đô thị Âu hóa đầu tiên ở Nam Bộ.

Tài liệu tham khảo:

Bản đồ: Plan de la ville de Saigon fortifiée en 1790 par le colonel Victor Olivier, réduit au grand plan levé par ordre du Roi en 1795 par monsieur Brun, ingénieur de Sa Majesté, par M. Dayot 1799 (Nguồn: Thư viện Quốc gia Pháp);

Sách: 50 dấu ấn quy hoạch đô thị Sài Gòn-Chợ Lớn – TP. Hồ Chí Minh từ 1795 đến nay, Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh (Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia II).