Lịch sử tên đường bến Bình Đông

 Lịch sử tên đường bến Bình Đông, địa danh Bình Đông

1. Lịch sử hình thành: Thời Pháp thuộc bến này gọi là Quai Des Jonques.

- Ngày 04 - 5 - 1954 đổi là bến Lý Thái Tổ.

- Ngày 22 - 3 - 1955 đổi là bến Bình Đông cho đến nay.

2. Bình Đông là tên thôn xuất hiện từ xưa của huyện Tân Long, trấn Phiên An.

- Trong danh sách xã thôn do Trịnh Hoài Đức lập năm 1818, thôn này thuộc tổng Tân Phong huyện Tân Long. Trong danh sách lập năm 1836 dưới triều Minh Mạng, thôn này vẫn còn, tây giáp thôn Hòa Mục, nam giáp thôn Đông Phú và Phong Đước, thuộc tổng Tân Phong Hạ.

- Trong danh sách năm 1888 khi đất Nam kỳ là thuộc địa của Pháp, thôn Bình Đông vẫn thuộc tổng Tân Phong Hạ của hạt Chợ Lớn. Năm 1910 thôn Bình Đông vẫn còn, hạt Chợ Lớn đã đổi thành tỉnh. Sau thời gian đó và trước 1944, thôn Bình Đông được sáp nhập vào thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn, chịu sự phân chia thành hộ và quận cảnh sát, không còn là đơn vị hành chánh nữa.

- Địa danh Bình Đông chỉ còn tồn tại trong trí nhớ của người dân sở tại. Để lưu truyền địa danh Bình Đông, từ 1955 chính quyền đã dùng đặt tên cho con đường này.

Hiện nay trên địa bàn Quận 8 cũ còn có Đình Bình Đông, nằm trên cù lao Bà Tàng thuộc Phường 7, Quận 8 (Phường Bình Đông) và Phường Bình Đông sau sáp nhập từ 1/7/2025.

3. Bình Đông là một bến thuyền cổ ở Sài Gòn, nằm bên kênh Tàu Hủ, song song với đại lộ Võ Văn Kiệt, thuộc Quận 8 cũ. Bến Bình Đông là địa chỉ mang dấu ấn sông nước của Sài Gòn xưa với cảnh vật đặc trưng trên bến dưới thuyền.

Trong lịch sử, Bến Bình Đông từng là trung tâm buôn bán nhộn nhịp nhất nhì Sài Gòn - Chợ Lớn.

Trước đó, từ thế kỷ XVIII, nơi đây có một cộng đồng người Hoa di dân từ Cù Lao Phố (Biên Hòa, Đồng Nai) tới hai bên kênh Tàu Hủ lập nghiệp và buôn bán. Khu vực này trở nên sầm uất và là tiền đề để lập nên Bến Bình Đông.

Hiện nay nơi đây vẫn còn dãy nhà cổ của người Hoa được xây từ đầu thế kỷ XX. Kiến trúc này là yếu tố quan trọng tạo nên cảnh quan Bến Bình Đông trên bến dưới thuyền, tạo lập nên không gian đô thị. Dãy nhà này xây theo kiểu nhà phố liền kề, với tổng chiều dài khoảng hơn 100 mét, cao hai tầng và mái lợp ngói; với chức năng là vừa ở vừa buôn bán.

Hiện nay kiến trúc đã có nhiều biến đổi song cấu trúc chung trong tổng thể vẫn còn hiện rõ nét. Phần lớn tầng trệt dãy nhà vẫn được sử dụng làm nơi buôn bán, kinh doanh. Có những ngôi nhà đã thay đổi, nhưng cũng có những ngôi nhà vẫn còn hình hài dáng dấp như thủa ban đầu.

Đối diện với dãy nhà cổ, trên kênh Tàu Hủ là bến thuyền. Mặc dù qua những đổi thay của thời gian, thủy lộ không còn là chính yếu, bến thuyền không còn tấp nập như xưa, thậm chí nhiều khi vắng vẻ; song nơi đây vẫn là điểm đến và là nơi neo đậu của những con thuyền buôn bán từ phương xa tới Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh. Những con thuyền này chủ yếu đến từ những tỉnh miền Tây Nam bộ như: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Sóc Trăng, An Giang… Hàng hóa chở lên Sài Gòn chủ yếu là các loại trái cây, hoa, nông sản…

Hàng từ ghe thuyền dưới kênh được chuyển lên ngay trên bến và bán tại chỗ. Nơi đây hình thành một không gian chợ. 

Hình ảnh những con thuyền và chợ trên Bến Bình Đông là một hình ảnh quen thuộc, đẹp dung dị, gợi những ký ức xưa cũ trong một thành phố hiện đại và hoa lệ.

Bến Bình Đông không chỉ là nơi lưu dấu lịch sử phát triển của Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh mà còn là không gian di sản văn hóa - kiến trúc đô thị.

Nguồn: Sách đường phố TPHCM, Báo NguoiDoThi, ảnh internet