Bức thư chúa Nguyễn gửi cho Mạc Phủ Nhật Bản

 Bức thư chúa Nguyễn gửi cho Mạc Phủ Nhật Bản, thời điểm là ngày 13 tháng 6  niên hiệu Chính Hòa [niên hiệu của vua Lê Hy Tông (1680-1705)].

Theo cụm từ Chính Hòa diên niên 正和延年  có thể là chúa Nguyễn Phúc Chu [trị vì 1691 - 1725].

Thời điểm này, bên Nhật Bản là Thiên Hoàng Higashiyama [Thiên Hoàng Đông Sơn東山天皇], và Chinh Di đại tướng quân [Mạc Phủ] là Tokugawa Tsunayoshi [徳川綱吉 Đức Xuyên Cương Cát].

------------------------

Mấy điểm lưu ý:

1. Chúa Nguyễn đã xưng: An Nam quốc quốc vương安南國國王.

2. Thư dùng lời văn trang trọng thể hiện văn bản ngoại giao.

3. Chữ lớn: Thư Loan 書鑾 khẳng định mình là vua.

4.Văn bản thương nghị việc buôn bán, đề nghị phía Nhật Bản xét lại tỷ lệ giữa tiền đồng và tiền sắt, tránh thiệt thòi cho các thương nhân người Việt.

-------------------------

THƯ LOAN.

Vua nước An Nam kính cẩn viết gửi đến Đại Minh vương nước Nhật Bản.

Nay trong nước tạm không có việc, nên kính cẩn viết thư này.

Thư nói rằng: Bậc quân tử kết giao tin cậy giữa các nước, cốt phải lấy lễ mà mở đầu. Nghĩ đến quý phủ cùng nước tôi đồng một cõi, tuy trời đất có khác, nhưng từ các triều trước, nước quý phủ đã sớm giao hảo, coi nhau như anh em. Nay theo ước định [từ] mùa xuân, từ đó về sau, tuy chưa thông thương buôn bán, nhưng ý nghĩa hòa hiếu càng thêm gắn bó. 

Nay người người đều noi theo mệnh lệnh, mong muốn đổi mới. Lại có việc dâng cống đến các nước khác, theo lệ hàng tháng đem phẩm vật chúc mừng, cũng là để biểu hiện phép tắc, noi theo quy chế. Theo đó gần đây tôi mới dâng lời bàn, khẩn cầu lập ra điển lệ ở bản quốc, để làm gương sáng, chưa dám bày tỏ đầy đủ, chỉ tạm trình bày sơ lược.

Nước tôi vốn dùng y phục tinh mỹ [y phục tinh xảo đẹp đẽ], mới chế tác những vật tốt đẹp, lại thêm sản vật thiết dụng, để làm đồ cung hiến. Lâu dài về sau, có thể thường xuyên hiến tiến. Quý phủ vốn có sản địa [sản phẩm địa phương] tốt về đồng, thế nhưng không tự đúc tiền, lại càng đặc biệt. Việc buôn bán nơi quý phủ, giá đồng lại tăng thêm năm phần, phép định ba loại tiền, đều dùng sắt tiền [tiền xu sắt]. Người nước tôi buôn bán, giá trở nên đắt đỏ. Nếu không theo đó, thì làm sao thông thương? Vì thế nay xin lấy tiền đồng tiền, tiền sắt [theo tỷ giá của phía quý phủ] thì việc buôn bán của nước tôi trở nên tốn kém. Quý phủ nếu có thể nhường nhịn, thì sau này ắt sẽ có báo đáp, xin nhờ thông thương mà thêm ơn nghĩa, giữ trọn tín nghĩa.

Nay dâng các vật:

- Mười món phẩm vật,

- Mười tấm lụa trắng mịn,

- Mười gốc cây gỗ đàn hương,

- Mười cân đường đen,

- Mười cân cau,

- Thêm mười món linh vật,

Và các thứ khác đã ghi trong thư.

Ngày 13 tháng 6, niên hiệu Chính Hòa.

---------------------------

Nguồn: Nét xưa