Phi cảng Tân Sơn Nhứt

Tân Sơn Nhất là sân bay đầu tiên trên toàn cõi Việt Nam, được người Pháp xây dựng vào thập niên 1920 tại làng Tân Sơn Nhứt ở quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định hồi ấy. Vì sân bay được xây trên phần lớn diện tích của làng Tân Sơn Nhứt, nên tên chính thức của sân này từ năm 1930 đến 1975 là "Phi cảng Tân Sơn Nhứt". Sau 1975, không rõ cụ thể thời điểm nào, địa điểm này đổi tên lại thành "Sân bay Tân Sơn Nhất". Tuy nhiên cho tới tận đầu thập niên 1980, tấm bảng hiệu ghi tên sân bay vẫn là Tân Sơn Nhứt, rồi sau đó mới đổi lại hoàn toàn thành Tân Sơn Nhất như hiện nay. ‎

Sân bay Tân Sơn Nhất (tên trước 1975 là Phi trường Tân Sơn Nhứt) được xây dựng vào năm 1920 ở làng Tân Sơn Nhứt, thuộc quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định. Ngôi làng này vốn nằm trên gò đất cao ráo phía Bắc Sài Gòn có từ thời Nguyễn Hữu Cảnh vào khai phá, lập nên đất Sài Gòn – Gia Định.

Hiện nay, Tân Sơn Nhất là sân bay lớn nhứt Việt Nam về mặt diện tích cũng như công suất nhà ga. Ngoài ra, theo thông tin từ một bài từ báo Tuổi Trẻ thì trước 1975, Tân Sơn Nhứt là phi trường nhộn nhịp hàng đầu thế giới, “Cứ trung bình mỗi phút có một máy bay cất hay hạ cánh ở Tân Sơn Nhất. Những lúc cao điểm khoảng cách này chỉ vỏn vẹn 30 giây”. Sở dĩ như vậy là bởi vì thời điểm đó phi trường Tân Sơn Nhứt không chỉ có những chuyến bay dân dụng, mà nơi đây còn là căn cứ không quân của quân sự lúc nào cũng tấp nập. Vì vậy công việc điều phối phi cơ cất cánh và hạ cánh của những kiểm soát viên không lưu ở phi trường Tân Sơn Nhứt luôn luôn bận rộn. Ít người biết rằng nhạc sĩ Ngô Thụy Miên từng là một kiểm soát viên không lưu ngay từ khi ông ra trường cho đến năm 1975.

Mã ký hiệu IATA của sân bay Tân Sơn Nhất ngày nay là SGN, là viết tắt của Sài Gòn – Tân Sơn Nhứt. Mã ký hiệu này đã có từ trước năm 1975 dành cho phi trường Tân Sơn Nhứt, sau này sân bay Tân Sơn Nhất tiếp tục được kế thừa.

Sau khi được hoàn thành và đưa vào sử dụng vào thập niên 1920, phi trường Tân Sơn Nhứt thuở ban đầu chỉ có một đường băng, nền đất trồng cỏ, và chỉ dùng cho quân sự. Đến năm 1930, một số nhà cửa ở sân bay mới phục vụ duy nhất cho hãng hàng không Air Orient của Pháp.

Từ sau khi phi trường Tân Sơn Nhứt bắt đầu có nhiều chuyến bay thương mại thì sân bay Tân Sơn Nhứt trở nên quá chật chội, chính quyền Pháp muốn mở rộng sân bay, nhưng giá cả bồi thường ruộng đất ở xung quanh cho các chủ tư nhân quá cao, vì không thỏa thuận được nên chính quyền Pháp ở Nam Kỳ buộc phải nhờ đến Tòa án can thiệp. Sau đó, phán quyết của Tòa ngày 19/6/1937 đã truất hữu 1 số đất của 3 chủ đất người Pháp để mở rộng sân bay.

Đến năm 1951 thì chính quyền Quốc Gia Việt Nam của quốc trưởng Bảo Đại mới chính thức thành lập hãng hàng không dân dụng đầu tiên của Việt Nam mang tên Air Vietnam. Hãng này hoạt động liên tục cho đến năm 1975 thì bàn giao cơ sở vật chất cho Tổng cục Hàng không Dân dụng thuộc quản lý của chính quyền mới.

Về tên gọi Tân Sơn Nhứt hay là Tân Sơn Nhất, thì trước năm 1975, tên gọi chính thức của phi trường (sân bay) là Tân Sơn Nhứt, lấy theo tên ngôi làng Tân Sơn Nhứt nơi phi trường được xây dựng. Ngoài làng Tân Sơn Nhứt thì còn có làng Tân Sơn Nhì, đều thuộc tổng Dương Hòa Thượng, quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định. Nhứt ở đây nghĩa là Nhứt, Nhì theo cách nói của người miền Nam. Sau năm 1975, tên gọi này được đổi thành sân bay Tân Sơn Nhất.

Cổng vào Tân Sơn Nhứt năm 1968

Tân Sơn Nhứt Sài Gòn những năm 1960.

Sân bay Tân Sơn Nhất trong những năm 1960 không chỉ là một cửa ngõ giao thông mà còn là một trong những căn cứ quân sự sầm uất và quan trọng bậc nhất thế giới.

Vào giữa thập niên 1960, Tân Sơn Nhất thường xuyên nằm trong danh sách những sân bay có mật độ cất hạ cánh cao nhất thế giới, có thời điểm phục vụ hơn 1.000 chuyến bay mỗi ngày.

Sân bay Tân Sơn Nhất Sài Gòn những năm 1960

(khi đó gọi là Phi trường Tân Sơn Nhứt) là một địa danh nổi bật, có ý nghĩa chiến lược quan trọng và được coi là một trong những sân bay nhộn nhịp hàng đầu thế giới.