Nhà số 4 Lý Nam Đế, bây giờ, vẫn còn nguyên vẹn gốc cây đại già năm xưa. Hồi ấy, nhà văn Nguyên Minh Châu hay ngồi hút thuốc lào. Nhà văn Lê Lựu cũng hút thuốc lào, bản thảo của ông Lê Lựu, giấy khổ rộng như tờ sớ, chữ to cồ cộ. Một lần tôi chứng kiến nhà văn Triệu Bôn rủ nhà văn Nguyễn Trọng Oánh chơi cờ. Ông lắc đầu bảo: thôi, để lúc khác đi. Nhà văn Triệu Bôn nài nỉ, nhưng bây giờ mới rỗi. Anh Oánh chỉ cười: chơi cờ với ông chán lắm, chấp cả một nước xe mà vẫn thua. Có vẻ hậm hực vì muốn chơi cờ mà không được chơi với những người cao cờ như Nguyễn Trọng Oánh, nhà văn Triệu Bôn về nhà phàn nàn với vợ: “Đúng là anh đã từng bị anh Oánh chấp một nước xe, không ngờ lần trước Lê Lựu ở đâu đó xen vào tham mưu cho anh nên càng thua đậm”. Kể ra chơi cờ với người thua mãi cũng chán. Anh Oánh chấp xe pháo mãi rồi, mà Triệu Bôn vẫn chưa một lần thắng. “Nhưng thử hỏi ở chiến trường anh mà đẵn cây buộc võng, nhanh hơn anh Oánh là cái chắc. Anh Oánh chạy bom chân lê như vịt, chậm lắm, suýt chết mấy lần rồi; anh còn đi câu sát cá hơn anh Oánh nữa”. Nhà văn Nguyễn Trọng Oánh đi qua, nghe được Triệu Bôn bốc giời với vợ, ông lại cười cười, hiền khô. Vẫn tạng nhà nho đồ Nghệ. Anh Oánh đặc biệt là rất kiệm lời. Cũng có lần Triệu Bôn thú nhận, khi chơi cờ, ngoài việc anh Oánh chấp cả một nước xe, nhưng Lê Lựu có lần thủ đi một quân pháo hẳn hoi, chỉ mong Triệu Bôn thắng một ván cờ, nhưng rốt cục vẫn thua. Chuyện xe pháo, anh Oánh biết mười mươi vẫn không nói gì. Cười. Cả Lê Lựu và Triệu Bôn đều không qua được Nguyễn Trọng Oánh. Hai bộ óc hẳn hoi nhá. Thua vẫn thua dài. Thua đậm mà không cay cú. Nên anh Oánh vẫn chơi cờ với Triệu Bôn, Lê Lựu.
Đó là chuyện ván cờ dưới gốc đại già của ba nhà văn nhà số 4 Lý Nam Đế.
Ở đó còn có nhà thơ Vương Trọng hay chơi cờ với anh Oánh, cả hai đều cao tay. Anh Oánh thích chơi cờ với Vương Trọng hơn cả.
Giờ đây, nhà văn Nguyễn Trọng Oánh, Nguyễn Minh Châu, Triệu Bôn đã ra đi.
Nhà văn Lê Lựu tết này thật buồn. Ông nằm dưỡng bệnh cách chốn xưa, nơi các nhà văn ở nhà số 4 từng điều trị và ra đi không lâu. Buồn hơn là những đứa con ông yêu dấu, chúng từ ông để đòi bán nhà, bán cho kỳ được, dù về già ông vẫn muốn để một chốn trở về. Ông đã khóc, không loại trừ khả năng tuổi già hay mềm lòng. Ông đã không chỉ thua ván cờ với nhà văn Nguyễn Trọng Oánh dưới gốc đại già ở nhà số 4. Vì nhà văn đã không đề phòng ở phía người mình yêu.
Ngoài đời còn có bao nhiêu người dưng đùm bọc nhau lúc hoạn nạn. Một bạn văn già thế hệ ông hay tin thở dài, bảo tớ khỏe sẽ lên đi thăm Lê Lựu ngay. Ta phải tựa vào chính ta thôi. Còn cái nghiệp văn giời đày nhà văn. Ai bảo cứ viết cho lắm vào. Chỉ khổ cái thân thôi.
Nhưng bạn đọc của nhà văn vẫn tin vào bản lĩnh người lính, nhà văn Lê Lựu không tính thua được ở ván cờ bên gốc đại già. Cả ván cờ người nữa. Mong cho nhà văn Lê Lựu sớm khỏe mạnh, bình phục, có lúc trở về bên gốc đại già mà chơi một ván cờ khác.
H.V.H